Adwokacka kamienica z windą i dentystką

Kamienica jest bardzo długa i ma  trzy symetryczne, trapezowe wykusze. Okna połączone są listwami parapetowymi. Ta kamienica podobno jest najładniej dekorowana w trakcie wszelkich uroczystości miejskich, narodowych i religijnych. To jedna z najstarszych kamienic przy Świętojańskiej w Gdyni. Świętojańska 53.

źródło: Gdynia nasze miasto

A skoro stara, to i ma najstarszą windę, prawdziwie przedwojenną z ażurowym szybem:

Leon Stankiewicz był adwokatem i działaczem społecznym.  Urodził się w Łubnie na Podkarpaciu w roku 1892. 25 września jest rocznica jego urodzin. Adwokatem został w roku 1923 w Poznaniu, ale wcześniej studiował we Lwowie i w Wiedniu. Wstąpił na ochotnika do tworzącego się wojska polskiego, by walczyć na froncie bolszewickim. Zapewne postawy patriotyczne wyniósł z domu, pochodził z rodziny ziemiańskiej. Zaangażowany społecznie i politycznie był „od zawsze”. Związany był z Polskim Towarzystwem Gimnastycznym Sokół i Stronnictwem Narodowym.

W Gdyni pojawił się przy okazji procesu sądowego i afery związanej z defraudacją pieniędzy przy budowie poczty. Zafascynowany Gdynią, postanowił wybudować tu kamienicę. Stanęła ona przy Świętojańskiej w 1931 roku. Był to projekt Włodzimierza Prochaski i Tadeusza Jędrzejewskiego.

Poszukiwany przez Gestapo, Leon Stankiewicz przetrwał wojnę w ukryciu, w Dynowie, czyli w stronach rodzinnych. Czego nie zrobiło Gestapo, zrobiła ubecja. Mecenas przyjechał do Gdyni i został aresztowany w styczniu 1947 roku. Skonfiskowano mu majątek, stracił prawa obywatelskie, dzięki amnestii siedział tylko 3 lata. Wysiedlony z Gdyni ostatecznie wrócił do miasta w 1956 roku, pracę podjął 2 lata później. Więzienie zniszczyło mu zdrowie i ostatecznie odebrało życie.

Zgoła inaczej potoczyły się  losy powojenne jednego z  najemców lokalu przy Świętojańskiej 53 – Stefana de Waldena, dowódcy kontrtorpedowca „Wicher”, komandora porucznika Polskiej Marynarki Wojennej, szefa sztabu Dowództwa Obrony Wybrzeża, uczestnika dwóch wojen światowych i wojny bolszewickiej. Po uwolnieniu z oflagu, już w 1945 roku został szefem Oddziału Marynarki Wojennej przy Sztabie Generalnym w Warszawie. Przez całe życie zajmował eksponowane stanowiska.

Wracając jeszcze do Stankiewicza, faktycznie mieszkał on przed wojną w Starogardzie Gdańskim. Dom od razu na początku wojny został zajęty przez Niemców. Po wojnie władza ludowa ogołociła całe ich mieszkanie przy Świętojańskiej. Zabrano wszystko, nawet ubrania. Mąż do więzienia, a żonie zostawiono 6 łóżek (ona i pięcioro dzieci), 6 krzeseł, stół i szafę. Poza tym nic. Sąsiad Władysław Kręcki postanowił łożyć na utrzymanie najstarszego syna, Zdzisława; dzięki temu został on lekarzem. Ktoś inny (Wacław Talarski ze Starogardu) sfinansował naukę drugiego syna, Mariana. Siostry urszulanki zwolniły z czesnego najmłodszą Joasię. I tak udało się przetrwać. Majątek rozszedł się po świecie. Jeden z obrazów państwa Stankiewiczów zdobił sypialnię Bogusława Bagsika. Obecnie posiada go jeden z trójmiejskich biznesmenów.

Sama kamienica oczywiście została wewnętrznie rozparcelowana. Stan posiadania państwa Stankiewiczów skurczył się do 2-pokojowego mieszkania. Zajmowali je z najmłodszą córką, gdy po wysiedleniu mecenas mógł wrócić do Gdyni. Dom był pełen lokatorów z przydziału. Każdy wstawiał ścianki, jak chciał demolując pomieszczenia wg własnego gustu i możliwości. Pani Joanna mieszka tu do dzisiaj.

A dlaczego w tytule dentystka? Latem 1938 roku na podwórzu kamienicy można było spotkać…. prezydenta Mościckiego, który rozdawał dzieciakom cukierki. Adiutant zostawał w samochodzie, a prezydent szedł do pewnej damy. Tą damą była dentystka. Księga adresowa z roku 1937 mówi, że nazywała się   Leokadia Gierżodowa.

dentystka Świętojańska 53

Anna Pisarska-Umańska

Korzystałam:

  1. „Kamienica Leona Stankiewicza” – modernizmgdyni.pl
  2. „Historia rodziny Stankiewiczów z Gdyni” B. Szczepuła – gdynia.naszemiasto.pl
  3. Wikipedia

zdjęcia archiwalne ze strony Gdynia Nasze Miasto

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *