Muzealnik

Dziś chciałabym przybliżyć sylwetkę gdańszczanina zasłużonego dla powojennej gdańskiej kultury, konkretnie dla odradzającego się gdańskiego muzealnictwa. Gdańszczaninem został dopiero w 1958 r., kiedy otrzymał posadę w ówczesnym Muzeum Pomorskim przy ul. Toruńskiej 1 w Gdańsku.

Mam na myśli Longina Malickiego, który urodził się 12 I 1908 r. w Sławnie k. Gniezna.

Malicki kształcił się w  dwudziestoleciu międzywojennym w gimnazjum w Chodzieży (miasto powiatowe w województwie wielkopolskim, zwane w okresie zaboru pruskiego  Colmar) .

Longin MalickiW 1927 r. zdał maturę, po czym podjął studia na Uniwersytecie Poznańskim, na kierunkach: antropologia i etnografia. Ukończył je w 1933 r. (z tytułem magistra filozofii w zakresie antropologii, etnografii z etnologią i prehistorii), po czym został wolontariuszem w Muzeum Śląskim w Katowicach. Po roku zatrudniono go tam na etacie asystenta. Tu pracował do wybuchu drugiej wojny, zajmował się kompletowaniem eksponatów  związanych z kulturą polską. W Beskidzie Śląskim prowadził szczegółowe badania etnograficzne. Ich rezultaty opublikował w cennych pracach: „Zarys kultury materialnej górali śląskich” (1936 r.) oraz „Strój górali śląskich” (1956 r.).

W czasie drugiej wojny przebywał w Krakowie. W 1944 r.został aresztowany przez Gestapo i osadzony w więzieniu przy ul. Montelupich. W kwietniu 1945 r. został zatrudniony na stanowisku dyrektora wielowydziałowego Muzeum Okręgowego w Bytomiu. W 1952 r. obronił pracę doktorską. Niestety, wkrótce stracił posadę oraz otrzymał zakaz podejmowania pracy w swoim zawodzie. W 1958 r.   zaproponowano mu stanowisko kierownika działu etnograficznego powstającego w ówczesnym Muzeum Pomorskim (decyzją ministra Włodzimierza Sokorowskiego z dnia 1 VII 1948 r. Muzeum Miejskie przemianowano na Muzeum Pomorskie) w Gdańsku. Dyrektorem muzeum był wówczas Jan Chranicki (1906-1976), z którego inicjatywy utworzone zostały poszczególne  działy w obrębie Muzeum Pomorskiego: dział archeologiczny (w 1953 r.), etnograficzny (w 1958 r.), a w dalszej kolejności morski (1960 r.) i historii miasta Gdańska (1970 r.).

Tak Longin Malicki przybył wraz z rodziną do Gdańska.

Początkowo dział kierowany przez niego mieścił się w obiekcie należącym niegdyś do Franciszkanów (a potem mieszczącym słynne Gimnazjum Akademickie)  przy ul. Toruńskiej na Starym Przedmieściu. Malicki wraz z podlegającym mu zespołem zaczął gromadzić eksponaty świadczące o kulturze pomorskiego ludu, pochodzące z okolicznych wsi kociewskich, kaszubskich i z Powiśla. I tak powstała w 1961 r. pierwsza ekspozycja zaprezentowana we wspomnianym  gmachu, uwiecznionym na poniższych zdjęciach.

Ponadto Malicki zaangażował się w odbudowę Pałacu Opatów w Oliwie (spalonego przez Niemców w 1945 r.) , gdzie planowano docelowo przeniesienie eksponatów zgromadzonych przez Malickiego. Tu miało powstać Muzeum Etnograficzne, wydzielone z Muzeum Pomorskiego. We wrześniu 1965 r. otwarto w Oliwie, w odbudowanym budynku, w salach ekspozycyjnych na parterze, pierwszą wystawę zatytułowaną „Sztuka Ludowa Pomorza od XVIII do XX w”.

W latach 1972-73 Longin Malicki pracował jako kurator Muzeum Narodowego (7 X 1972 r. Muzeum Pomorskie przemianowano na Narodowe).

W 1973 r. przeszedł na emeryturę.

Longin Malicki pisał artykuły (napisał około stu) dotyczące etnografii; publikował je w takich czasopismach, jak „Litery” , „Jantarowe szlaki” i „Pomerania”.

Większe publikacje  (oprócz wspomnianych wcześniej): „Sztuka ludowa Pomorza Gdańskiego” (1965 r.), ,,Kociewska sztuka ludowa” (1973 r.), „Rok obrzędowy na Kaszubach” (1986 r.).

Był współzałożycielem i przez dwadzieścia pięć lat prezesem gdańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL). Należał także do: Sekcji Etnograficznej Komitetu Nauk Historycznych PAN oraz Komisji Etnograficznej Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Zespołu Doradczego ds. Muzealnictwa Etnograficznego przy Zarządzie Muzeów i Ochrony Zabytków, rady programowej gdańskiego oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych i przez dwadzieścia pięć lat prezesem gdańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL).

Otrzymał odznaczenia: Order Stańczyka, medal i nagrodę im. O. Kolberga (w 1978 r.), nagrodę im. Gulgowskich (w 1981 r.), Krzyż Kawalerski OOP (w 1972 r.).

Longin Malicki zmarł 19 XI 1986 r. w Gdańsku. W tym mieście został pochowany.

W 1988 r. zbiory gromadzone przez niego zostały przeniesione z Pałacu Opatów do pobliskiego  osiemnastowiecznego Spichlerza Opackiego, który (wcześniej spełniał funkcję składnicy konserwatorskiej) w latach osiemdziesiątych został poddany adaptacji na cele muzealne. Od tamtej pory mieści się w nim Muzeum Etnograficzne.

Poniższe zdjęcia przedstawiają budynek Muzeum Etnograficznego;  nad portalem umieszczony herb opata Franciszka Zaleskiego, 1680-1740.

W 2008 r. Oddział Gdański Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ufundował tablicę pamiątkową, która została umieszczona na fasadzie spichrza. Celowo wybrano rok 2008, jako setną rocznicę urodzin Longina Malickiego oraz pięćdziesiątą utworzenia Działu Etnograficznego Muzeum Pomorskiego.

tablica

Maria Sadurska

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *