Wielki Piątek 1940

22 marca 1940 roku był to WIELKI PIĄTEK.
Tego dnia po porannym apelu w „karnej kompanii” Konzentrationslager Stutthof wyselekcjonowano 67 osób i pod eskortą licznego oddziału esesmanów wyprowadzono głęboko w las. Po kilku godzinach ilość powracających osób była zdecydowanie mniejsza- wrócili tylko strażnicy…

W końcu listopada 1946 roku w lesie około dwóch kilometrów od obozu znaleziono masowy grób. Zwłoki ekshumowano, te które się dało, zidentyfikowano. Trwało to od 28 listopada do 4 grudnia 1946 roku. W rocznicę Krwawego Wielkiego Piątku, w Wielki Piątek 1947 roku ( 4 kwietnia) szczątki spoczęły na cmentarzu na gdańskiej Zaspie.

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu

Oto lista ofiar – 22 marca 1940 r. rozstrzelano następujące osoby:

1. Binnebesel Alfons, ur. 22.04.1904 r., kolejarz;
2. Block Alojzy, syn Leona ur. 22.08. 1916 r., praktykant kolejowy;
3. Block Leon, ur. 11.04.1887, urzędnik kolejowy;
4. Borzyszkowski Edmund, ur. 1904 r., nauczyciel;
5. Ciepłuch Feliks, ur. 12.05. 1905 r., nauczyciel;
6. Cymorek Rudolf, ur.11.11.1890 r., pracownik Rady Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku;
7. Czyżewski Mieczysław, ur. 22.01.1885 r., właściciel drukarni i wydawca;
8. Dettlaff Edmund, ur. 7.09.1913 r., asystent kolejowy;
9. Filarski Bernard, ur. 1.08.1880 r., dr medycyny, stomatolog PKP i Gimnazjum Polskiego w Gdańsku;
10. Gauza Józef, ur. 1901 r., nauczyciel;
11. Garyantysiewicz Alfons, ur. 14.07.1906 r., referendarz kolejowy;
12. Gierszewski Feliks, ur. 1.04.1908 r., pocztylion Poczty Polskiej w Gdańsku;
13. Goldmann Stefan, ur. 19.07.1897 r., kupiec, dyrektor Centrali Rolników w Gdańsku;
14. Górecki Marian, ur. 21.05. 1903 r., ksiądz, opiekun kaplicy pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Gdańsku – Nowym Porcie, prefekt   Gimnazjum Polskiego w Gdańsku, beatyfikowany 13.06.1999 r. w Warszawie;
15. Grabowski Leon Zygmunt, ur. 26.03.1880 r., kontroler ruchu PKP;
16. Gregorkiewicz Józef, ur. 3.03.1884 r., starszy asystent kolejowy;
17. Grimsmann Zygmunt, ur. 2.05. 1910 r., asystent pocztowy;
19. Jesikiewicz Jan, ur. 8.06.1916 r., nauczyciel;
20. Jurkiewicz Antoni, ur. 20.11.1895 r., starszy asystent kolejowy;
21. Klimkiewicz Teodor, ur. 16.04.1881 r., emerytowany inspektor Poczty Polskiej;
22. Knitter Wincenty, ur. 28.01.1898 r., kolejarz;
23. Komorowski Bronisław, ur. 28.01.1899 r., ksiądz, proboszcz kościoła p.w. Św. Stanisława BM w Gdańsku – Wrzeszczu, beatyfikowany 13.06. 1999 r. w Warszawie;
24. Kosznik Paweł, ur. 3.06.1899 r.; inspektor kolejowy;
25. Kramer Gustaw, ur. 6.06.1898 r., inżynier elektryk, kupiec;
26. Kryn Jan, ur. 4.09.1909 r., asystent Poczty Polskiej w Gdańsku;
27. Lange Bogdan, ur. 4.02. 1906 r., adiunkt kolejowy;
28. Lendzion Antoni, ur. 10.07.1888 r., działacz związkowy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, poseł do Volkstagu WMG;
29. Łysakowski Konrad, ur. 28.12.1893 r., handlowiec, pracownik firmy PAGED w Gdyni;
30. Majkowski Jan, ur. 24.08.1893 r. , urzędnik bankowy;
31. Mionskowski Augustyn, ur. 18.08.1894 r., pracownik PKP w Gdańsku;
32. Młodzieniewski Franciszek, ur. 6.12.1894 r. pracownik Rady Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku;
33. Muzyk Feliks, ur. 6.03. 1898 r., prokurent banku polsko – brytyjskiego w Gdańsku;
34. Nitka Edward, ur. 11.10.1892 r., asystent kolejowy;
35. Nitka Brunon, ur. 19.06. 1897, restaurator;
36. Ossowski Józef, ur. 20.12.1893 r. , starszy asystent kolejowy;
37. Papka Alfons, ur. 1.12.1906 r., starszy asystent Poczty Polskiej w Gdańsku;
38. Paszota Bolesław, ur. 31.08.1884 r., emerytowany naczelnik Poczty Polskiej w Gdańsku;
39. Piasecki Bolesław, ur. 14.07. 1900 r., pracownik cywilny Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w   Gdańsku;
40. Planeta Juliusz, ur. 4.06.1902 r., Starszy asystent Poczty Polskiej w Gdańsku;
41. Pniewski Władysław, ur. 3.02.1893 r., dr filologii polskiej, profesor Gimnazjum Polskiego w Gdańsku;
42. Reetz Stanisław, ur. 8.05.1897 r., starszy ekspedient Poczty Polskiej w Gdańsku;
43. Sojecki Konrad, ur. 19.02.1890 r., starszy asystent PKP w Gdańsku;
44. Suchecki Brunon, ur. 1902 r., nauczyciel w Złotowie;
45. Szarski Gustaw, ur. 31.01.1899 r., inspektor celny;
46. Szuca Michał, ur. 4.04.1886 r., dr praw, radca finansowy Rady Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku;
47. Thomas Henryk, ur. 20.09.1898 r., inżynier, pracownik Dyrekcji PKP w Gdańsku;
48. Trzebiatowski Leon, ur. 6.04. 1890 r., kolejarz, pracownik PKP w Gdańsku;
49. Wesołowski Augustyn, ur. 11.10.1882 r., kupiec, wiceprezes Gminy Polskiej w WMG;
50. Wieczorkowski Henryk, ur. 22.06.1886 r., dziennikarz;
51. Wika – Czarnowski Anastazy, ur. 30.05.1887 r., emerytowany dyrektor Poczty Polskiej w Gdańsku;
52. Witkowski Szymon, ur. 15.09.1878 r., kolejarz;
53. Woyda Piotr, ur. 28.09.1877 r., dr praw, wicewojewoda pomorski w l. 1920-1924;
54. Ziółkowski Tadeusz, ur. 5.06.1888 r., komandor pilotów w Gdańsku, pracownik Rady Portu i Dróg Wodnych;
55. – 67. – nazwiska ofiar nieznane.

przeczytaj:

Jak widać z tej listy, byli to głównie Polacy pochodzący z Gdańska, Gdyni i innych miast Pomorza, przedstawiciele polskiej inteligencji. Ich lista w ramach akcji „Intelligenzaktion” była sporządzona na długo przed rozpoczęciem wojny. Nauczyciele, lekarze, księża, prawnicy, urzędnicy itd,itd; wszyscy oni byli skazani już na długo przed 1 września 1939.
Pierwszych aresztowań dokonano w nocy z 31 sierpnia na 1 września wg ściśle sporządzonych list. W Gdańsku i okolicach było to około 1500 osób. Przewożono ich do Victoria Schule ( dzisiaj Wydział Biologii UG ul. Kładki – dawna szkoła dla dziewcząt) i do tzw. Starych Koszar w Nowym Porcie. Podobnie było w innych częściach naszego kraju ale i na terenie Niemiec- Prusy Wschodnie, Śląsk, Pomorze Środkowe itd.


Tych w Gdańsku, po brutalnych przesłuchaniach, przewożono do nowo tworzonego obozu na Mierzei Wiślanej – Stutthof.
Tych przeznaczonych do eliminacji poddawano poniżeniu na wszelkie możliwe sposoby. Bito, torturowano, zmuszano do najbardziej brudnych i poniżających prac, jak np czyszczenie własnymi rękami obozowych klozetów. Szczególnie pastwiono się nad tymi, którzy przed wojną pracowali nad utrzymaniem polskości. Głównie dotyczyło to księży, nauczycieli, działaczy politycznych.
W Niedzielę Palmową ( 17 marca ’40) z takich właśnie osób utworzono karną kompanię, liczącą około 100 osób i umieszczono ją w osobnym baraku. Ograniczono im racje żywnościowe, pozbawiono zapasowej odzieży i bielizny. Oprawcom zależało na upodleniu, zaszczuciu i złamaniu ducha więźniów. Ich los był przesądzony.
Nastał w końcu Wielki Piątek….

Ewa Czerwińska, przewodnik po Trójmieście

autorka blogu Trójmiejskie opowieści przeróżnej treści

Jedna myśl na temat “Wielki Piątek 1940

  • Czy to księża zabili Roberta Wójtowicza?

    wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/po-tym-zabojstwie-przestalem-wierzyc-w-boga-czy-to-ksieza-zabili-roberta-wojtowicza/jgk7cjs

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *