Wędrówki po Trójmieście część druga
Opuszczając Sopot prezentuję jeszcze zdjęcie pewnego obiektu typowego dla tego kurortu. To drewniana weranda, jakich wiele zdobiło kiedyś, i na szczęście wciąż jeszcze zdobi, sopockie wille. Choć niektóre, jak ta na fotografii, wymagają pilnej renowacji. I jeszcze spojrzenie na molo przed zmierzchem…
A teraz czas by przekroczyć granicę Sopotu z Oliwą. To jednocześnie granica z Gdańskiem.
- przeczytaj: Wędrówki po Trójmieście część pierwsza
Oliwka, długowieczne drzewo oliwne uprawiane, jak pisze Władysław Kopaliński w „Słowniku mitów i tradycji kultury”, od pięciu tysięcy lat w regionie śródziemnomorskim. Znana jest grecka waza z przełomu VI i V w. p.n.e. ozdobiona rysunkiem przedstawiającym zbiór oliwek. Oliwka występuje często w Biblii, nie tylko jako źródło oliwy, ale jako symbol pojednania, zgody, pokoju, mądrości, urodzaju. Gołębica przynosi Noemu gałązkę oliwną na znak, że wody potopu opadły i następuje pokój między Bogiem a ludźmi.
Na greckiej wyspie Zakynthos w małej wiosce Exo Chora rośnie bardzo stare drzewo oliwne, którego wiek szacuje się na 1500 – 2000 lat!
Autor hasła „Oliwa” w Gedanopedii Adam Kromer, jako najbardziej prawdopodobną hipotezę pochodzenia nazwy osady, w której osiedlili się cystersi, przyjmuje jej związek z drzewem oliwnym. Zwłaszcza że cystersi już wcześniej założyli w Nawarze (Hiszpania) klasztor nazwany Oliva. Powstawał on w latach 1140 – 1150 dzięki darowiźnie króla Garcii V.
O Oliwie w „Strefie Prestiżu” interesująco pisał w latach 2015 – 2021 Wojciech Stybor. Ukazało się 76 opowieści zatytułowanych „Oliwa. W poszukiwaniu tajemnic przeszłości”. Do tekstów autor dołączył sporo dawnych zdjęć, pocztówek… On również, wbrew opiniom niektórych językoznawców, przychyla się do stanowiska, że nazwa Oliwa ma znaczenie symboliczne, nawiązuje do tradycji biblijnej.
Rok 1186 przyjmuje się za początek Oliwy jako miejscowości, którą książę Sambor I przekazał zakonowi. I rozbiór Polski w 1772 roku przyniósł włączenie Oliwy do państwa pruskiego. W 1831 roku nastąpiła ostateczna kasata zakonu.
Cystersi wrócili do Oliwy dopiero w 1945 roku. Objęli Kościół Matki Bożej Królowej Polski (ulica Leśna 5/6), zbudowany w latach 1913 – 1920 jako neogotycka ewangelicka świątynia Pojednania.
Formalnie w 1926 roku Oliwa, to szybko rozwijające się samodzielne sołectwo, została przyłączona do Gdańska (Danzig – Oliva). Miasto zgodziło się bowiem przejąć i spłacić znaczny dług oliwskiej kasy oszczędnościowej, który powstał na skutek współpracy z nierzetelnym biznesmenem. W zamian władze Gdańska zażądały przyłączenia Oliwy do miasta.
Dziś Gdańsk dzieli się na 35 dzielnic, a ostatnia korekta podziału administracyjnego miała miejsce w 2014 roku.
Wędrując z Oliwy do śródmieścia Gdańska, tego największego z miast tworzących Trójmiasto, w wielu dzielnicach spotkamy ciekawe, ważne dla naszej historii i dnia dzisiejszego obiekty. Są tu pomniki osób zasłużonych dla Polski i dla Gdańska, są domy zachowane, mimo wojennych zniszczeń, jakich doznało miasto, liczne odbudowane kościoły.
W Parku Reagana na Przymorzu w lipcu 2012 roku z inicjatywy Stowarzyszenia „Godność” wzniesiono bardzo ciekawy, wzorowany na autentycznym zdjęciu, pomnik Jana Pawła II i prezydenta USA. Na Strzyży 11 listopada 2006 roku odsłonięty został pomnik Józefa Piłsudskiego. W Górnym Wrzeszczu 15 sierpnia 2015 roku odsłonięto pomnik Anny Walentynowicz (to także inicjatywa Stowarzyszenia „Godność”), a w Dolnym Wrzeszczu, piętnaście lat wcześniej, w czerwcu 2000 roku uczczono bł. księdza Bronisława Komorowskiego.
W następnej wędrówce z dzielnicy Aniołki wkroczymy do Śródmieścia. Wielu z tych, którzy na własne oczy oglądali ogrom zniszczeń, jakie przyniósł Gdańskowi marzec 1945, już odeszło. Powoli odchodzą ci, którzy byli świadkami odbudowy miasta. Są zdjęcia, filmy, wspomnienia, listy a nawet akwarele i rysunki dokumentujące wygląd powojennych ruin. Powstały książki. W 2023 roku Muzeum Gdańska zaprezentowało czasową wystawę „Gdańsk piękniejszy niż kiedykolwiek”. Przekonamy się, jak wygląda odbudowane miasto.
- przeczytaj: Wędrówki po Trójmieście część trzecia
zdjęcia autorki
- Koniec i początek. Gdańsk 1945 -1955, wybór i opracowanie Stefan Figlarowicz, Aniela Śliwka, Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2000
- Był sobie Gdańsk 1945, Fundacja „Dar Gdańska”, 1998
