Wanda Obniska – dziennikarka, popularyzatorka muzyki
Pochowana w 1998 r. na gdańskim Srebrzysku Wanda Obniska była dziennikarką, krytykiem muzycznym i operowym, a także nauczycielką muzyki i pianistką. Położyła duże zasługi dla rozwoju kultury w powojennym Gdańsku.
Wanda Obniska urodziła się 28 VII 1912 r. we Lwowie w rodzinie Mieczysława i Olgi Leszów. Jej rok starszy brat Mieczysław (1911 – 1998) był profesorem w Instytucie Ekonomiki Przemysłu Chemicznego w Warszawie, w latach 1957 – 1965 ministrem handlu wewnętrznego.
Wanda kształciła się najpierw konserwatorium we Lwowie. Po jego ukończeniu studiowała polonistykę najpierw na Uniwersytecie Lwowskim, następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkała w Gdańsku. Zgodnie z relacją Gabrieli Danielewicz do naszego miasta „przyjechała wraz z matką i córeczką via Warszawa w 1948 r.” (G. Danielewicz „Pamięci powojennego Gdańska – Wrzeszcza”). Pracowała w szkolnictwie muzycznym oraz w Radiu Gdańsk, w którym w 1950 r. objęła kierownictwo redakcji muzycznej. W latach 1951 – 1973 prowadziła tam cykliczny program „Młodzi muzycy przed mikrofonem”, w którym debiutowali np. Konstanty Andrzej Kulka, Stefania Toczyska, Irena Jarocka.
Z inicjatywy Wandy Obniskiej w gdańskim radiu w latach 1952 – 1972 występowała Gdańska Czwórka Radiowa – w pierwszych latach na żywo, później po wcześniejszym nagraniu. Zespół tworzyli soliści Opery Bałtyckiej: Jan Gdaniec, Franciszek Kokot, Jan Kusiewicz, Jerzy Szymański. Z czasem dołączył do nich Stefan Cejrowski. Akompaniował Karol Baryła. W czasie pierwszej audycji muzycy wykonali piosenki: „Gdańsk się budzi”, „Uliczka starego Gdańska”, „Ulica Ogarna”, „Pieśń stoczniowców”, „Upominek z bursztynu”.
Wanda Obniska zapraszała do studia radiowego zespoły folkowe z Pomorza. Nagrywała też ich występy w terenie. Nagrania prezentowała w czasie cyklicznych audycji (których odbyło się ponad pięćset) pt. „Amatorskie zespoły przed mikrofonem” . Po upowszechnieniu się magnetofonów założyła archiwum muzyczne gdańskiej rozgłośni. Zgromadzone w nim materiały prezentowała np. w czasie wykładów odbywających się w Audytorium Wydziału Elektroniki Politechniki Gdańskiej poświęconych różnym gatunkom muzyki.
Obniska była autorką opracowań muzycznych słuchowisk radiowych Teatru Polskiego Radia: „Śnieg zasypie ślady”, którego autorką i reżyserem była Malwina Szczepkowska (17 VIII 1962 r.) i „Angina” Wojciecha Witkowskiego w reżyserii Jana Bołgatego (29 VIII 1976 r.) oraz spektakli teatralnych:
- „Droga do Czarnolasu” Aleksandra Maliszewskiego (16 IX 1966 r.) w reżyserii Marii Chodeckiej w Teatrze Ziemi Gdańskiej w Gdyni
- „Kopciuszek” Sergiusza Prokofiewa (22 XI 1967 r.) w reżyserii Edwarda Dobraczyńskiego w Teatrze Lalki i Aktora im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie
- „Kochankowie z Toledo” Augusta De L’ Isle’ a Adama Villersa (25 IX 1967 r.) w reżyserii Kazimierza Łastawieckiego w Teatrze Muzycznym w Gdyni
- „Otello – Maur Wenecki” Williama Shakespeare’ a (23 VIII 1973 r.) w reżyserii Marka Okopińskiego w Teatrze Wybrzeże
- „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków” Gioacchino Rossiniego (5 II 1994 r.) w Państwowej Operze Bałtyckiej w Gdańsku.
We wrześniu 1950 r. Wanda Obniska rozpoczęła pracę w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej (ob. Szkoła Muzyczna II stopnia im. Fryderyka Chopina) we Wrzeszczu, której siedziba mieściła się wtedy przy al. Zwycięstwa 48. W następnym roku szkoła została przeniesiona do budynku dawnej synagogi przy ul. Partyzantów 7. Wanda Obniska uczyła w niej teorii muzyki. Równolegle pracowała w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Gdańsku, która do 1966 r. funkcjonowała w Sopocie przy ul. Grunwaldzkiej 5. Obniska wykładała w niej przedmioty muzykologiczne.
W roku akademickim 1967 / 1968 pracowała w Studium aktorskim przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Ponadto współpracowała z gdańskim „Głosem Wybrzeża” oraz z ogólnopolskim czasopismem „Ruch Muzyczny”. Publikowała w nich recenzje muzyczne, operowe oraz dotyczące amatorskiego ruchu muzycznego. Należała do PZPR. Za swą działalność na rzecz kultury otrzymała wiele nagród i odznaczeń: w 1970 r. Złoty Krzyż Zasługi, w 1985 r. nagrodę kulturalną Prezydenta Miasta Gdańska, Bursztynowy Mikrofon oraz Medal Księcia Mściwoja II, który otrzymała tuż przed śmiercią w 1998 r.
Mieszkała na Siedlcach, następnie przy ul Rodakowskiego w dzielnicy VII Dwór. Zmarła w Gdańsku 29 VI 1998 r. Spoczęła na cmentarzu Srebrzysko.
Była dwukrotnie zamężna. Jej córka Ewa Obniska, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego została muzykologiem. W 1989 r. obroniła pracę doktorską o życiu i twórczości Claudio Monteverdiego. Jest autorką licznych artykułów o charakterze naukowym i popularnonaukowym. Jej publikacja pt. „Monteverdi. Życie i twórczość” (wydana w 2019 r. nakładem PWM) jest jedyną na polskim rynku monografią poświęconą temu kompozytorowi. Ewa Obniska pracowała w Polskim Radiu. W Radiowej Dwójce prowadziła program poświęcony muzyce dawnej.
Wspomnienie o Wandzie Obniskiej napisałam korzystając z:
- „Encyklopedii Gdańskiej”
- Wikipedii
- https://encyklopediateatru.pl
- „Pamięci powojennego Gdańska – Wrzeszcza” Gabrieli Danielewicz
- www.polskieradio.pl „Ewa Obniska: muzyka dawna jest moją duchową ojczyzną”. Audycja z cyklu „O wszystkim z kulturą”. Rozmowę z Ewą Obniską prowadziła Magdalena Łoś.
