Ks. Nagórski – katecheta i prefekt Gimnazjum Polskiego w Gdańsku
Gdańskie Gimnazjum Polskie Macierzy Szkolnej, które zainaugurowało swoją działalność w maju 1922 r. stało z czasem prawdziwym „bastionem polskości” w zgermanizowanym Wolnym Mieście Gdańsku. Zostało utworzone staraniem Gdańskiej Macierzy Szkolnej, dzięki ofiarności polskiego społeczeństwa.
Na siedzibę gimnazjum przeznaczono budynek byłych niemieckich koszar (Wieben – Kaserne) przy Am Weißen Turm 1. Uroczystości inauguracyjne odbyły się w sobotę i niedzielę 13 i 14 maja, jednak zajęcia rozpoczęły się już kilka dni wcześniej.
Pierwszym dyrektorem szkoły został dr Antoni Snowacki, profesor niemieckiego gimnazjum w Rybniku. Wkrótce jego obowiązki przejął dr Wilhelm Urbanicki. Dopiero trzeci dyrektor Jan Augustyński, który funkcję tę sprawował od 1 IX 1925 r. do wybuchu wojny, przyczynił się najbardziej do rozwoju szkoły i podniesienia jej poziomu nauczania.
W 1927 r. katechetą i prefektem w Gimnazjum Polskim w Gdańsku został ks. Stanisław Feliks Nagórski. Pochodził z Kociewia. Urodził się 9 VI 1894 r. we wsi Rożental w ob. powiecie tczewskim. Był synem rolnika Stanisława Nagórskiego i Marianny z d. Zielińskiej.
W 1907 r. rozpoczął naukę w Collegium Marianum w Pelplinie. Następnie kształcił się w Państwowym Gimnazjum Męskim w Chełmnie, w którym wstąpił w szeregi Towarzystwa Tomasza Zana – tajnej organizacji o charakterze niepodległościowym, zrzeszającej polską młodzież.
W 1914 r. zdał egzamin dojrzałości. Parę miesięcy później – w związku z wybuchem I wojny światowej – został zmobilizowany do armii niemieckiej. W 1919 r. został przeniesiony do rezerwy, po czym wstąpił do Seminarium Duchownego w Pelplinie. Święcenia kapłańskie otrzymał 17 VI 1923 r. z rąk bp. Augustyna Rosentretera.
Przez pierwsze dwa lata posługiwał w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Grudziądzu, a przez kolejne dwa lata – w kościele św. Mikołaja w tym samym mieście. Jednocześnie uczył religii w szkołach powszechnych oraz w Gimnazjum Matematyczno -Przyrodniczym w Grudziądzu. 1 I 1927 r. został mianowany kapitanem rezerwy. Pół roku później powołano go na prefekta Państwowego Gimnazjum Męskiego w Tczewie z udzielonym urlopem płatnym na pełnienie obowiązków oświatowych w Gimnazjum Polskim Macierzy Szkolnej w WMG.
Pracę w gdańskim gimnazjum rozpoczął na początku sierpnia. W Gdańsku włączył się również w działalność społeczną i kulturalno – oświatową. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki oraz Gdańskiej Macierzy Szkolnej (w latach 1929 – 30 był członkiem zarządu). Pełnił funkcję prezesa podkomisji ds. dożywiania dzieci w Komitecie Pomocy Zimowej przy Związku Polaków.
Został prezesem gdańskiego Okręgu Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej Męskiej oraz tzw. patronem ośmiu kół Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej Żeńskiej. Powierzono mu też funkcję kapelana drużyn harcerskich działających przy Gimnazjum Polskim. W marcu 1935 r. został kapelanem Gdańskiego Okręgu Związku Harcerstwa Polskiego i Gdańskiej Chorągwi Harcerek. Podjął współpracę z wydawanym w Gdańsku pismem harcerskim „Zew”.
W pracy z młodzieżą w WMG kładł nacisk na wychowanie w duchu patriotycznym. Zależało mu na umacnianiu świadomości narodowej oraz więzi emocjonalnej z Ojczyzną wśród tutejszych Polaków. Głosił konieczność obrony polskości w związku z nasilającą się antypolską polityką władz WMG.
Wybuch II wojny światowej zastał go w Gdyni. Szczęśliwie uniknął aresztowania przez Niemców. Poszukiwany przez gestapo ukrywał się na Pomorzu, a następnie w Wielkopolsce. W Polanowie k. Gniezna – posługując się fałszywym nazwiskiem – pracował jako urzędnik gospodarczy.
Po zakończeniu wojny powrócił do swej diecezji. Został skierowany do Starogardu Gdańskiego, gdzie w najpierw przejął opuszczony kościół ewangelicki św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Dwa miesiące później został administratorem tamtejszej parafii św. Wojciecha. Funkcję tę pełnił do 3 V 1950 r. W międzyczasie władze kościelne powierzyły mu dodatkowo administrowanie parafią św. Mateusza, której w maju 1950 r. został proboszczem.
We wrześniu 1946 r. mianowano go dziekanem dekanatu starogardzkiego (funkcję tę pełnił przez siedem lat). W czerwcu 1949 r. został członkiem Diecezjalnej Rady Bractwa Nauki Chrześcijańskiej. W marcu 1952 r. uzyskał godność tajnego szambelana Jego Świątobliwości. W tym samym roku na wniosek Wydziału ds. Wyznań Wojewódzkiej Rady Narodowej został zmuszony do wyjazdu ze Starogardu.
W 1953 r. został administratorem parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Stężycy w powiecie kartuskim, gdzie przeprowadził gruntowną renowację świątyni z zachowaniem jej zabytkowej architektury. Pięć lat później powrócił do parafii św. Mateusza w Starogardzie Gdańskim.
30 III 1958 r. został wyróżniony przez Gdański Zarząd Wojewódzkiego Towarzystwa Ziem Zachodnich dyplomem uznania za zasługi w walce o polskość w WMG. Zmarł 11 VIII 1965 r. Został pochowany na Nowym Cmentarzu Katolickim w Starogardzie Gdańskim.
Wspomnienie o ks. Stanisławie Nagórskim napisałam korzystając z:
- „Encyklopedii Gdańskiej”
- https://www.ipsb.nina.gov.pl Internetowy Polski Słownik Biograficzny, autor biogramu Marian Pelczar
- https://ordynariat.wp.mil.pl Słownik kapelanów służby stałej i rezerwy Wojska Polskiego
- https://parafia-krzyz.grudziadz.com/historia
- http://icimss.edu.pl Zabytki architektury województwa kujawsko – pomorskiego
- https://audiovis.nac.gov.pl
