Jednym z profesorów Politechniki Gdańskiej, zasłużonym dla rozwoju polskiej nauki oraz przemysłu okrętowego był Jerzy Doerffer. Pochodzący z Wielkopolski student przedwojennej gdańskiej wyższej szkoły technicznej, po wojnie zaangażował się w organizację i rozwój polskiej  uczelni technicznej w naszym mieście.

Tablica pamiątkowa przy Parkowej 12 w Sopocie

Tablica pamiątkowa przy ul. Parkowej 12 w Sopocie

Jerzy Wojciech Doerffer urodził się 21 IV 1918 r. w Wielkiej Łęce w Wielkopolsce, w ob. powiecie gostyńskim. Był synem Stefana i Haliny. Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1927 r. kształcił się w Gimnazjum im. Komeńskiego w Lesznie. W 1932 r. przeniósł się do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Tam w 1935 r. zdał egzamin maturalny. Wiosną kolejnego roku rozpoczął studia w Wolnym Mieście Gdańsku, na Technische Hochschule Danzig, na Wydziale Okrętowo – Lotniczym (Fakultät für Schiffs und Flugtechnik). Został wtedy członkiem Polskiej Korporacji Akademickiej „Rosevia”, której celem było „krzewienie umiłowania wybrzeża i morza polskiego oraz propagowanie ich znaczenia dla państwa polskiego, a także obrona polskości na terenie II WMG i Kaszub poprzez prowadzenie działalności społeczno – kulturalnej”. Dewizą jej członków było „ > In mari salus Rei Publicae <, co tłumaczono jako > W morzu świetność Rzeczy Pospolitej <” („Encyklopedia Gdańska”). Jerzy Doerffer studiował na tej uczelni do 1939 r.

Wybuch II wojny światowej zastał go w Wielkiej Brytanii, gdzie przybył w sierpniu 1939 r. w celu odbycia praktyki w stoczni J. Samuel White & Co w Cowes. Od stycznia do kwietnia 1940 r. służył jako marynarz na ORP „Błyskawica”. Następnie studiował w  Sekcji Okrętowej na Uniwersytecie w Glasgow, gdzie w 1942 r. uzyskał tytuł inżyniera budowy okrętów. Następnie w latach 1942 – 1945 pracował jako projektant w stoczni angielskiej w Vickers – Armstrongs Ltd. w Barrow-in-Furness.

Gmach główny Politechniki Gdańskiej
Gmach główny Politechniki Gdańskiej.

Po powrocie do Polski Doerffer kontynuował studia na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej, gdyż ówczesne polskie władze nie chciały uznać dyplomu uzyskanego na brytyjskiej uczelni. Na Politechnice Gdańskiej w 1950 r. otrzymał tytuł magistra inżyniera. Jednakże już 1946 r. podjął pracę w charakterze głównego inżyniera i kierownika Wydziału Budowy Statków w Stoczni nr 1 w Gdańsku (połączonej 19 X 1947 r. ze Stocznią nr 2 w jedno przedsiębiorstwo: Stocznię Gdańską). Przykładowo kierował tam budową słynnego statku „Sołdek”, który był pierwszym polskim pełnomorskim statkiem zwodowanym po II wojnie światowej. Wodowanie tego prototypowego rudowęglowca miało miejsce 6 XI 1948 r.

W 1951 r. Jerzy Doerffer został dyrektorem technicznym Stoczni Gdańskiej (wg „Encyklopedii Gdańskiej” – głównym inżynierem), a jednocześnie podjął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Okrętowego. Zasłynął jako twórca tzw. połówkowej metody budowy statków. Skonstruował kapsułę ratowniczą i urządzenia poprawiające sterowność statków. W latach 1947 –1949 równolegle pracował jako nauczyciel w ówczesnym gdańskim Państwowym Liceum Budownictwa Okrętowego „Conradinum” (ob. Szkoły Okrętowe i Techniczne „Conradinum”).

W latach 1951–1952 pełnił dodatkowo funkcję doradcy do spraw budowy nowych statków w Stoczni Szczecińskiej.

Szkoły Okrętowe i Techniczne "Conradinum"
Budynek „Conradinum”

Od 1948 r. Jerzy Doerffer związany był z Wydziałem Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej. W 1952 r. władze uczelni powołały go na stanowisko zastępcy profesora; powierzono mu wtedy kierownictwo Katedry i Zakładu Technologii Okrętów, którą sam zorganizował. Funkcję kierownika tej katedry pełnił do 1988 r. W latach 1957 – 58 przebywał na stażu w stoczniach w Wielkiej Brytanii i Francji.

W 1958 r. został powołany na stanowisko docenta. W 1960 r. obronił pracę doktorską, otrzymując stopień doktora nauk technicznych. Tytuł jego pracy brzmiał: „Wpływ wielkości budowanych statków na podstawowe urządzenia techniczne stoczni”. Promotorem był prof. Aleksander Potyrała. W 1964 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, zaś pięć lat później – profesora zwyczajnego. W latach 1953 – 1954 i 1958 – 1964 pełnił funkcję dziekana Wydziału Budowy Okrętów, w latach 1964 – 1967 prorektora ds. ogólnych, następnie w latach 1968–1975 zastępcy dyrektora Instytutu Okrętowego, a w latach 1981 – 1984 rektora Politechniki Gdańskiej.

Różne ważne funkcje pełnił nie tylko na Politechnice Gdańskiej. Przykładowo w latach 1960 – 1973 był przewodniczącym Oddziału Naczelnej Organizacji Technicznej w Gdańsku. W latach 1960 – 1992 stał na czele Komitetu Polsko – Norweskich Towarzystw Klasyfikacyjnych: Polskiego Rejestru Statków i Det Norske Veritas. Zaś w latach 1977 – 1988 był członkiem Podkomisji do spraw Projektowania i Wyposażenia Statków Międzynarodowej Organizacji Morskiej IMO, a w latach 1982 – 1988 – członkiem Komitetu do spraw Zwalczania Wylewów na Morzu w ramach Komisji Helsińskiej. Ponadto w okresie 1963 – 1988 należał do Zespołu Dydaktyczno – Naukowego Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego.

"Sołdek" jako oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku
„Sołdek” jako oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku

Cieniem na życiorysie prof. Doerffera położyła się jego działalność polityczna z czasu stanu wojennego. Został członkiem utworzonych wówczas przez władze komunistyczne organizacji politycznych: Prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego (PRON) oraz Rady Krajowej PRON.

W 1993 r. z inicjatywy prof. Doerffera utworzono „Forum Okrętowe”, czyli stowarzyszenie skupiające przedstawicieli największych polskich firm z branży okrętowej. Jerzy Doerffer przez pierwsze dziesięć lat pełnił funkcję prezesa tego stowarzyszenia, w następnie został jego prezesem honorowym. Profesor był autorem i współautorem dwustu siedmiu publikacji, w tym sześciu samodzielnych książek, na temat okrętownictwa i ochrony środowiska, pięćdziesięciu patentów oraz dziewięciu wzorów użytkowych. Wypromował czternastu doktorów. Jego najważniejsze publikacje to: „Trasowanie okrętowe”, „Technologia budowy kadłubów okrętowych”, „Technologia remontu kadłubów okrętowych”, „Organizacja produkcji w stoczniach” (współautor), „Technologia wyposażania statków”, „Oil Spill Response in Maritime Environment”. Napisał również cztery tomy wspomnień pt. „Życie i pasje. Wspomnienia”.

Jerzy Doerffer otrzymał liczne odznaczenia państwowe (np. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski z Gwiazdą)  resortowe, regionalne i zagraniczne. Jako jedyny Polak otrzymał Złoty Medal Williama Froude’ a przyznawany przez Royal Institution of Naval Architects w Londynie za osiągnięcia w badaniach naukowych (1989 r.). W 1995 r. przyznano mu odznaczenie US Coast Guard Comander’ s Award for Civilian Service.

Wydział Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej

Był laureatem zespołowych Nagród Państwowych I stopnia w 1970 r. i II stopnia w 1986 r. Został wyróżniony godnością doktora honoris causa Instytutu Budowy Okrętów w Leningradzie (w 1970 r.), Uniwersytetu w Glasgow (1983 r.), Uniwersytetu w Rostocku (1987 r.), Politechniki Gdańskiej (1988 r.), Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni (2002 r.) i Politechniki Szczecińskiej (2003 r.).

Za prace nad podniesieniem bezpieczeństwa na morzu Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) w Londynie przyznała mu w 1989 r. International Maritime Prize (czyli nagrodę Srebrnego Delfina). Z kolei w 1998 r. Komendant US Coast Guard nadał mu Meritorious Public Service Award za pracę w IMO nad podniesieniem bezpieczeństwa na morzu i nad zmniejszeniem wylewów do morza.

W 1971 r. w plebiscycie „Wieczoru Wybrzeża” Jerzy Doerffer został wybrany „Gdańszczaninem Roku”. W latach 1997 – 2005 zasiadał w kapitule Medalu Mściwoja II oraz Medalu św. Wojciecha. Drugie z wymienionych gdańskich odznaczeń otrzymał w 2005 r. W 2000 r. profesor wystąpił filmie dokumentalnym Krzysztofa Magowskiego pt. „Świat moich wujków”. W 1947 r. poślubił Marię Teresę Meissner, z którą miał czworo dzieci: Romana Jerzego, Marię Krystynę, Piotra Pawła i Karola. Mieszkał w Sopocie przy ul. Parkowej 12, gdzie po jego śmierci, na fasadzie domu umieszczono  tablicę pamiątkową.

Dom przy ul. Parkowej 12
Dom przy ul. Parkowej 12, w którym mieszkał prof. Jerzy Doerffer

Zmarł 9 sierpnia 2006 r. w Sopocie. Został pochowany na cmentarzu katolickim w Sopocie. 20 XI 2020 r. został patronem gdańskiego tramwaju Pesa Jazz Duo 128 NG nr 1063.

Maria Sadurska

Źródła:

  • www.pg.edu.pl
  • Encyklopedia Gdańska
  • Wikipedia

Discover more from Gdańsk Strefa Prestiżu

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Dodaj opinię lub komentarz.