Stanisław Fiszer – wspomnienie o ostatnim architekcie XIX-wiecznym

Z wielkim smutkiem przyjąłem wiadomość o śmierci Stanisława Fiszera, architekta, którego wpływowi, przykładowi i rozmowom zawdzięczam bardzo wiele w moim zawodowym życiu. Stanisław zmarł w Paryżu 22 listopada. W dniu 4 grudnia o 15.30 na cmentarzu Pere-Lachaise spotkamy się, by pożegnać Go, choć trudno wyobrazić sobie “Polski Paryż” bez “Stasia”.

Stanisław Fiszer urodził się w Warszawie w 1935 roku, dyplom uzyskał na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, od 1965 roku przebywał we Francji gdzie w 1972 roku założył własną pracownię.

Stanisława Fiszera uważam za najbardziej znanego współcześnie żyjącego polskiego architekta na świecie. W powojennej historii polskiej architektury i inżynierii w skali światowej liczyły się, moim zdaniem, tylko 4 nazwiska: Maciej Nowicki (USA), Bogusław Babicki (Kanada), Andrzej Wejchert (Irlandia) i absolutnie najbardziej spośród nich znany, Stanisław Fiszer.

Jest laureatem wielu konkursów, wykładowcą akademickim, Członkiem prestiżowej Francuskiej Akademii Architektury, najbardziej identyfikowanym polskim architektem we Francji, autorem dużych realizacji w Paryżu oraz m.in. Aix-les-Bains, Chartres, Besancon, Dreux, Montauban, Saint-Quantin, a także realizacji w Polsce (Budynek Giełdy w Warszawie, Tarasy Kubickiego, wnętrza Teatru Wybrzeże w Gdańsku).

Był jurorem w konkursie na Cmentarz Obrońców Westerplatte 5 lat temu. Jego twórczość wymyka się jednoznacznym kwalifikacjom. Powiedział mi dawno temu, gdy pod jego kierownictwem pracowaliśmy nad konkursem na Bibliotekę Uniwersytetu Warszawskiego: “Jestem ostatnim architektem XIX-wiecznym”. Jednocześnie jego styl był niezwykle charakterystyczny,  a jednym ze znaków rozpoznawczych była troska nie tylko o unikalne, czasem prawie rzeźbiarskie formy, kamienne lub metalowe dekoracje elewacji, ale także o opracowanie każdego detalu, po listwy progowe czy klamki, włącznie. Wystarczy wejść do Tarasów Kubickiego w Warszawie…

Każda z elewacji jego budynków jest inna, ale każda złożona z indywidualnie zaprojektowanych elementów konstrukcji i dekoru zróżnicowanych materiałem, fakturą, sposobem obróbki… Był dyrygentem orkiestry, w której idei dzieła architektonicznego służyli troskliwie wybierani nie tylko architekci-asystenci, ale także artyści i rzemieślnicy. Dzieła “Stasia” nie mają elementów przypadkowych lub typowych. Nauczył mnie poświęcania uwagi klasycznym podziałem bryły budynku i formie architektonicznej w każdej jej skali. Nie sądziłem wówczas, że będę powoływał się na Jego definicje architektury w mojej pracy z architektami w WUOZ wiele lat później. Nie sądziłem też , choć jego stan zdrowia wyraźnie się pogarszał,  że nasze spotkanie latem tego roku będzie ostatnim…

Stasiu, zostawiłeś nam wspaniałą lekcję artyzmu i wrażliwości w architekturze, której zapewne niewielu z nas jest w stanie do końca się nauczyć i przekazać innym.

Cześć Jego Pamięci!

Igor Strzok

b. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków

od redakcji (za pg.edu.pl) – najważniejsze realizacje Stanisława Fiszera  z lat 80. i 90.  oraz początku XXI wieku:

• budynek Dyrekcji Służb Technicznych Departamentu Meuse w Bar-le-Duc we Francji (1983),
• Centrum Badawcze przy Archiwach Państwowych w Paryżu (1988),
• siedziba Grupy André w XIX dzielnicy Paryża (1990),
• teatr i mediateka w Saint-Quentin-en-Yvelines we Francji (1993),
• zespół budynków biurowych ZAC Manin-Jaures w Paryżu (1993),
• plac Henry Frenay (dawniej plac Châlon) w Paryżu (1995),
• renowacja fasady paryskiej siedziby Louis Vuitton/Moet Hennessey (1997),
• renowacja fasady ambasady Japonii w Paryżu (1997),
• Giełda Papierów Wartościowych – Centrum Giełdowe SA w Warszawie (z Andrzejem Chołdzyńskim; 2000),
• Termy Narodowe w Aix-les-Bains we Francji (2000),
• centrum multifunkcyjne w Montauban we Francji (2000),
• renowacja Teatru Wybrzeże w Gdańsku (2001),
• renowacja Instytutu Polskiego w Paryżu (2001),
• budynek Prefektury w Besançon we Francji (2002),
• budynek biurowy Articom Center w Warszawie (2003),
• hotel Hilton Paris-Monceau (2004),
• konserwatorium muzyki i mediateka w Dreux we Francji (2005),
• Konserwatorium Muzyczne i sala sportowa w St. Maurice we Francji (2008),
• renowacja Arkad Kubickiego w Warszawie (2009),
• siedziba firmy Orange w Warszawie (2013),
• herbaciarnia i punkt informacji turystycznej w Łazienkach Królewskich w Warszawie (2014),
• renowacja Wielkiej Zbrojowni w Gdańsku (2016).