Gdańska Atlantyda

Wieś Krakowiec do XVII wieku leżała na wyspie, potem z powodu wypłycania się Wisły i zmian koryta rzeki, przyłączyła się do stałego lądu. Naprzeciwko lądowego Krakowca znalazła się podłużna wysepka zwana Krokowską Kępą lub Krakowiecką Kępą (niem. Krakauer Kampe).

Mapa okolic Gdańska z roku 1922
Mapa okolic Gdańska z roku 1922

Wiadomo, że w 1867 roku wyspa stanowiła odrębną osadę. Flisacy spławiali tu drewno, a zimą mnóstwo młodzieży przybywało na łyżwach z Gdańska. Wiele osób obierało sobie za cel karczmę Rzym w sąsiednim Krakowcu (Sandkrug).

Krakowiecka Kępa na planie w 1869 roku (środek zdjęcia).
Krakowiecka Kępa na planie w 1869 roku (środek zdjęcia).

Wysepka i przeciwległy do Krakowca brzeg wchodziły w skład Płoni Małej. Część Płoni Małej razem z wysepką została włączona do Gdańska w roku 1942. Po II wojnie w 1954 całość Płoni Małej włączono w miejskie granice administracyjne. Wysepka była zamieszkała, w różnych okresach czasowych znajdowało się na niej od 10 do 25 domostw z około setką mieszkańców. Kępa była też miejscem składowania drewna i znajdował się na niej tartak. Do roku 1974 wysepka była zamieszkana i znajdowała się na wszystkich planach Gdańska, które sięgały aż tak daleko.

plan katastralny z roku 1930
plan katastralny z roku 1930

Wyrok na wysepkę zapadł w roku 1971 wraz z decyzją o rozpoczęciu budowy rafinerii. Plan zakładał, że rafinera powstanie na Płoni Małej. Jako że tereny nad brzegiem Wisły wznosiły się na wysokość 1,5 metra n.p.m., zapadła decyzja o podwyższeniu i wyrównaniu terenu o dodatkowe kilka metrów.  Podczas tego procesu w 1973 pogłębiarki (refulery) metr po metrze zaczęły “zjadać” wyspę.

Plan Gdańska z 1974. W kolejnym roku już wyspy nie będzie.
Plan Gdańska z 1974. W kolejnym roku już wyspy nie będzie.

Do dzisiaj niewiele osób wie o tej zamieszkałej wysepce, do której prowadził most od strony Płoni Małej. Może nie została ona pochłonięta jak mityczna Atlantyda przez wodę, tylko rozebrana przez ludzi, ale  jest owiana tajemnicą. Nie zachowały się chyba żadne fotografie.

Mostek na Krakwiecką Kępę, połowa lat 50. Na mostku mama właścicielki zdjęcia. Widać piętrowy, murowany dom rodzinny pana Antoniego Benka (naszego czytelnika) na cyplu wyspy.
Mostek na Krakwiecką Kępę, połowa lat 50. Na mostku mama właścicielki zdjęcia. Widać piętrowy, murowany dom rodzinny pana Antoniego Benka (naszego czytelnika) na cyplu wyspy.

Niedawno napisała do nas pani “EWGA”, która przysłała nam 2 zdjęcia z mostku (Na zdjęciu jest stary mostek, który został wymieniony w drugiej połowie lat 50 XX wieku. Dziękujemy za te informację panu Antoniemu Benka.) prowadzącego na Krakowiecką Kępę, widać na nich zabudowania wysepki.
Pani „EWGA” pisze, że na wysepce większość domów była drewniana poza dwoma stojącymi samotnie na cyplu wysepki. Dziadek pani “EWGA” był znawcą drewna i pracował w tartaku na wyspie, natomiast matka właścicielki zdjęć pracowała w biurze tartaku.

Mostek na Krakwiecką Kępę, połowa lat 50. Na mostku mama właścicielki zdjęcia. Widać drewnianą zabudowę wysepki.
Mostek na Krakowiecką Kępę, połowa lat 50. Na mostku mama właścicielki zdjęcia. Widać drewnianą zabudowę wysepki.

Szukając informacji o wysepce, natrafiłem też na zdjęcie (forum.dawnygdansk.pl) Janusza Uklejewskiego (ze zbiorów renekka), na którym widać pogłębiarkę i brzeg wyspy.

Pogłębiarka przy wyspie. fot. Janusz Uklejewski (ze zbiorów renekka), źródło: (forum.dawnygdansk.pl)
Pogłębiarka przy wyspie. fot. Janusz Uklejewski (ze zbiorów renekka), źródło: (forum.dawnygdansk.pl)

Tak wygląda to miejsce obecnie, widok z ulicy Sztutowskiej w kierunku Krakowca:

Miejsce po Krakowieckiej Kępie

Być może przeczyta ten tekst ktoś, kto gotów jest uzupełnić informacje o Krakowieckiej Kępie, być może jest ktoś, kto na niej mieszkał lub pracował?

Edit: otrzymaliśmy zdjęcie od p. Antoniego Benki przedstawiające jego dom na Kępie, w którym mieszkał od 1945 roku do 1974:

Krakowiecka Kępa
Krakowiecka Kępa, Antoni Benka, zdjęcie z rodzinnego archiwum

Andrzej Ługin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *