Z wizytą u pallotynek na Malczewskiego

Widok od sióstr Pallotynek

Można dotrzeć do niego od ulicy Malczewskiego, wówczas trzeba pokonać kilkadziesiąt schodów, lub od ulicy Popradzkiej. Dom przy ówczesnej Oberstraße, dzisiaj Malczewskiego 144, został zaprojektowany w grudniu 1932 r. Pierwszym właścicielem budynku w latach 1934–1945, był Antoni Grunenberg, znany w Gdańsku przedsiębiorca, właściciela kilku farbiarni i pralni.

Państwo Grunenberg byli bezdzietni i po zakończeniu wojny planowali wyjechać do Niemiec. 10 maja 1945 r. przyszli do księży pallotynów, pracujących przy kościele Chrystusa Króla, z propozycją przekazania willi z ogrodem społeczności katolickiej na szczytny cel. Sprawa musiała trafić do zarządu miasta. Uzgodniono, że dom zostanie przejęty w celu utworzenia w nim sierocińca. Stosowne pismo od prezydenta miasta Gdańska uzyskano 12 maja 1945 r. i przybito je do drzwi, aby uchronić posesję przed zajęciem przez osoby niepowołane.

Pallotynki Malczewskiego
2 czerwca 1945 r. przybyły do Gdańska s. Zygmunta Bielawa i postulantka Pelagia Sendecka. Ich przyjazd był związany z informacją księży o możliwości otwarcia nowej placówki w Gdańsku. Zgromadzenie Sióstr Misjonarek Apostolstwa Katolickiego sprowadził do Polski w 1934 r. ksiądz Alojzy Majewski. Pallotynki osiedliły się we wsi Rajca na Grodzieńszczyźnie. Zmiany granic po II wojnie światowej spowodowały konieczność przeniesienia wszystkich sióstr z Wilna i Nowogródka w nowe granice Polski. Siostry skorzystały z możliwości osiedlenia się w Gdańsku. Zastały dom przy ul. Malczewskiego zniszczony i ogołocony z podstawowych sprzętów. Znaleziony w jednym z ocalałych biurek obrazek św. Wincentego Pallottiego odczytały za znak.

W „Domu na Górce” siostry prowadziły sierociniec, przedszkole, dom pomocy społecznej, rekolekcje i spotkania dla młodzieży. W kolejnych latach willa była rozbudowywana o obszerne baraki, które mieściły internat, stołówkę czy kaplicę. Siostry opisywały posesję jako „małe miasteczko pośród krzewów i drzew”. Ponadto w latach 1945–1982 budynek pełnił rolę Domu Prowincjalnego – mieścił zarząd zgromadzenia i pełnił centrum zarządzania ponad trzydziestoma placówkami w naszym kraju.

Z tego domu siostry wychodziły, by katechizować dzieci w 15 szkołach podstawowych na terenie Gdańska i okolicznych miejscowości.

W 1953 r. sierociniec został zlikwidowany. Zamieniono go na zakład opieki nad niepełnosprawnymi i podłączono pod Caritas, pod nadzorem osób świeckich. Siostrom przysłano wówczas dzieci chore, niepełnosprawne umysłowo, a później także fizycznie. Dodatkowo objęły po siostrach boromeuszkach pracę w szpitalu przy ul. Łąkowej na Dolnym Mieście. Dziewięć pallotynek zajmowało się tą placówką od 15 października 1945 r. do 1 września 1947 r. W 1957 r. podjęły pracę w Szpitalu Klinicznym. Do marca 1962 r. zwolniono z pracy wszystkie 10 pracujących sióstr, a w 1975 r. musiały opuścić otrzymane wcześniej mieszkanie przy Klinicznej 1a. Nowe lokum otrzymały z Wojewódzkiego Urzędu Mieszkaniowego. Znalazło się ono w Oliwie, przy ulicy Obrońców Westerplatte. Dzisiaj siostry pielęgniarki podejmują pracę w hospicjach stacjonarnych i domowych.

W lach 90. ubiegłego wieku powstał duży dom zakonny w dolnej części posesji przy ul. Malczewskiego 144. 5 sierpnia 1991 r. odprawiono pierwszą mszę, w kaplicy nieukończonego jeszcze domu. Przewodniczył jej ksiądz biskup Tadeusz Gocłowski. Siostry przeprowadziły się do nowego gmachu. W tym samym czasie Dom Pomocy Społecznej został przeniesiony do Sobieszewa (w 1992 r.). Pozostałe baraki rozebrano, a przedwojenna willa czekała na remont.

W maju 2019 r. utworzono Centrum Integracji „Na Górce”. To punkt informacyjny o pracy misyjnej sióstr pallotynek. Tu też ważyły się ważne decyzje o podejmowaniu nowych dzieł w różnych zakątkach Polski i Afryki. Pomieszczenia domu kryją pamiątki przywiezione z misji świętych. Na innych tablicach i w gablotach zebrano pamiątki i zdjęcia świadczące o bogatej historii tego domu i działalności sióstr pallotynek.

Znajduje się tutaj mała galeria prac siostry Julitty Gołębiowskiej, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, z bardzo bogatym dorobkiem artystycznym. Siostra odpowiedzialna była za remont kaplicy w 1959 r. i prace w nowej, w 1963 r. Zaprojektowała ołtarz i ławki. Wymalowała kaplicę, krzyż nad ołtarzem i witraż w oknie.

Na tyłach utworzono Ogród Biblijny, który służyć ma edukacji, odpoczynkowi, medytacji i modlitwie. Aranżacja ogrodu skupia w sobie różne charakterystyczne punkty, odnoszące się do miejsc, postaci czy scen biblijnych. Siostry nie mają ogrodnika, wszystkie prace wykonują same. Czynny jest przez pięć dni w tygodniu, poza poniedziałkiem i środą, od 10.00 do 17.00.


Ryszard Kopittke

Dodaj opinię lub komentarz.