Z okazji 40. rocznicy przywrócenia krzyża na symbolicznej mogile polskich żołnierzy poległych na Westerplatte, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Stowarzyszenie „Godność” przygotowały wystawę poświęconą dziejom tego krzyża.

Ekspozycja została otwarta 27 VIII br. we wnętrzu kościoła św. Brygidy w Gdańsku. Będzie tam dostępna do zwiedzania tylko do połowy września br. Po tym terminie zostanie przeniesiona w formie wystawy plenerowej na teren Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

Kuratorem wystawy jest Monika Gomółka – pracownik Działu Wystaw Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, zaś konsultantem naukowym – prof. Grzegorz Berendt, dyr. Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Fragment wystawy w kościele św. Brygidy

Fotografie zaprezentowane na planszach pochodzą z kolekcji Czesława Nowaka, darów Zbigniewa Ciereszko, agencji Kosycarz Foto Press/KFP oraz ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Patronat nad wystawą objęło Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Wystawa pokazuje na przestrzeni kilkudziesięciu lat historię krzyża – symbolu religijnego, który został ustawiony w 1946 r. na Westerplatte – celem upamiętnienia poległych tam polskich żołnierzy w czasie bohaterskiej obrony we wrześniu 1939 r.

Dzięki staraniom kmdr. ppor. Franciszka Dąbrowskiego (oraz innych ocalałych Westerplatczyków) 27 VII 1946 r. odsłonięto na miejscu zbombardowanej Wartowni nr 5 Cmentarz Żołnierzy Wojska Polskiego wraz z kilkumetrowym betonowym krzyżem (nazwanym od nazwiska inicjatora, a zarazem zastępcy komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte – krzyżem Dąbrowskiego) oraz z tablicą zawierającą nazwiska poległych na Westerplatte polskich żołnierzy.

Krzyż ten został usunięty przez komunistyczne władze w 1962 r. w czasie przygotowań do obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego i niedoszłej do skutku wizyty w Polsce I Sekretarza Związku Sowieckiego, Nikity Chruszczowa. Miejsce krzyża zajął czołg T-34. Krzyż miał zostać zniszczony.

Jak widać, historia ta stanowi jeden z ewidentnych przykładów walki prowadzonej przez komunistyczne władze z symbolami religijnymi. Naród polski był jednak nieugięty. Polacy, ryzykując własnym życiem, potrafili z uporem bronić swoich wartości. Podobnie i teraz dzięki odwadze kilku osób krzyż Dąbrowskiego przetrwał ukryty na cmentarzu w Nowym Porcie.

Powrócił na Westerplatte w czasie odwilży w 1981 r. w wyniku negocjacji prowadzonych przez NSZZ „Solidarność” Portu Gdańskiego z ówczesnymi władzami. Został wówczas poświęcony przez bp. Lecha Kaczmarka 30 VIII 1981 r., w czasie uroczystej mszy św. sprawowanej na Westerplatte.

Kolejnym ważnym wydarzeniem wspomnianym na tej wystawie była msza św. sprawowana na Westerplatte przez Jana Pawła II w czasie jego trzeciej pielgrzymki do Polski w 1987 r., czemu usilnie sprzeciwiał się gen. Jaruzelski.

Ostatnie zagadnienie, które podjęli autorzy tej ekspozycji, to plany budowy nowego cmentarza wojskowego na Westerplatte w ramach I etapu nowej inwestycji: plenerowego Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. Bodźcem do podjęcia rewitalizacji tego terenu stało się odnalezienie jesienią 2019 r. na polu walki na Westerplatte – dzięki  prowadzonym tam pracom wykopaliskowym przez archeologów Muzeum II Wojny Światowej – dziewięciu szkieletów poległych tam polskich żołnierzy. Do tej pory udało się zidentyfikować sześciu z nich.

Było to pierwsze tego typu przedsięwzięcie przeprowadzone od czasu zakończenia wojny, gdyż do niedawna nikt nie był zainteresowany przeprowadzeniem tego typu prac na tym terenie.

Maria Sadurska


Discover more from Gdańsk Strefa Prestiżu

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Dodaj opinię lub komentarz.