Jak działała lodownia?

Lodownia to taka przedpotopowa  lodówka. Kopano ją  w zboczu wzgórza. Miejsce musiało być zacienione. Jak działała lodownia?

Lodownia przy Młynie Leśnym, zamieniona w magazyn zoo.

Budowano dół, który okładano drewnem lub obmurowywano. Ściany były podwójne, a między nimi leżała słoma, ponieważ nie przepuszcza ciepła. Ewentualnie mech lub sitowie. Lodownia powinna była wychodzić na północ. Chodziło o to, by Słońce jak najmniej w tym miejscu operowało.

Drzwi były podwójne, pierwsze otwierały się na lewą stronę, drugie na prawą. Między nimi korytarzyk, ale nie prosty, lecz półokrągły, by powietrze miało utrudnioną cyrkulację. Oczywiście, nie wolno było jednocześnie mieć otwartych obu drzwi. Wnętrze lodowni było wypełnione lodem. Bryły lodu skuwano zimą z jezior i rzek i przewożono je FURAMI („fury lodu””) do lodowni. Zapas musiał wystarczyć na cały rok.

Czy była tu lodownia? – Dwór IV

Już we wnętrzu polewano lód gorącą wodą, by wszystkie fragmenty zbryliły się i przez to, by ich topnienie było wolniejsze. Wtedy można było wstawić beczki czy skrzynki z mięsem i nabiałem, a woda z lodu spływała w dół i wsiąkała. Skrzynki stały na specjalnie przygotowanych podłogach lub kratach z dębowego lub olszowego drewna.  Mogły również wisieć na zamontowanych kołkach lub żelaznych hakach. Dodatkowo okrywano je słomą. Mrożono także owoce, konfitury, wino, piwo i ryby. Zimne napoje i desery  w środku lata – to dopiero świadczyło o gospodarzu! Albo lody cukrowe czyli stężała masa cukru i śmietany, uformowana w fantazyjne kształty. Uboga ludność również sobie radziła i zakopywała żywność w ziemi.  Sam lód z lodowni mógł być przedmiotem handlu.

Na terenie Gdańska można znaleźć kilka lodowni. Oprócz tej na terenie zoo, są również w Parku Oruńskim, w Królewskiej Dolinie przy dworze Zachariasza Zappio oraz przy Dworze II i IV na Polankach, ale lodownie to już raczej rzadko spotykane budowle, które utraciły swoje funkcje.

Z chęcią uzupełnię tekst  zdjęciami lodowni zapomnianych.

Anna Pisarska-Umańska

One thought on “Jak działała lodownia?

  • 8 listopada 2017 at 18:26
    Permalink

    Znam działającą jeszcze w latach siedemdziesiątych XX w. lodownię w Nadolu. Lodownia była własnością maszoperii działającej na jeziorze Żarnowieckim. Zimą rybacy cieli lód na jeziorze i takie bryły trafiały do lodowni. Kilkanaście lat nie byłem w Nadolu, wydaje mi się, że budynek istnieje.

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *